Szkody w środowisku – jak zapobiegać i naprawiać

Polska, z uwagi na swe zobowiązania międzynarodowe, na proces integracji z Unią Europejską, ale przede wszystkim ze względu na ochronę zdrowia i środowiska w skali kraju i regionów, musiała oprzeć swą politykę środowiskową na zasadach rozwoju zrównoważonego, z których najważniejszą jest integracja i spójność aspektów ekonomicznych, ekologicznych i społecznych w procesie rozwoju kraju.

W przyjętym dnia 10.10.2003 r. przez Parlament Europejski dokumencie pt. „W kierunku Tematycznej Strategii Ochrony Gleby” („Towards a Thematic Strategy for Soil Protection”) podkreślono wysoce istotną rolę ochrony gleby dla całości działań w zakresie ochrony środowiska i wyznaczono podstawowe kierunki prac na najbliższe dziesięciolecie.

Gdzie obecnie jest mowa o ochronie powierzchni ziemi i jej naprawie (rekultywacji) w polskim prawie?:

Zanieczyszczenia przed 30.04.2007 – Ustawa Prawo Ochrony Środowiska z 27 lipca 2001 r. (Dz.U.25 z 2008r.,poz. 150 z późn. zm.) oraz akt wykonawczy Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie standardów jakości gleby i jakości ziemi,
Zanieczyszczenia po 30.04.2007 – Ustawa z 13 kwietnia 2007 o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 493 z późn. zm.), zwana inaczej „ustawą szkodową”. Do tej Ustawy wprowadzono dwa Rozporządzenia Ministra Środowiska:
– w spr. kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku z 30.04.2008, Dz.U.Nr 82,poz. 501
– w spr. rodzajów działań naprawczych oraz warunków i sposobu ich prowadzenia z 4.06.2008, Dz.U.Nr 103, poz. 664,
Projekt Ustawy o zmianie Ustawy POŚ oraz niektórych innych ustaw (z 27 lipca 2012r.)
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze, Dz.U163 z 9.06.2011 , zmiana z 2013.poz.21
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 3 luty 1995 , Zmiany Dz.U. z 2013 r. poz. 503,rozdz.5,
I w innych ustawach, w tym m.in. o ordynacji podatkowej czy Inspekcji Ochrony Środowiska.

Ustawa Prawo Ochrony Środowiska (POŚ) definiuje pojęcie powierzchni ziemi i gleby oraz określa zakres ich ochrony. W art.6 mówi:

Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu.
Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.

Dalej mówi, że:

Kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia.
Kto może spowodować zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty zapobiegania temu zanieczyszczeniu

Ochrona powierzchni ziemi wg art. 101 POŚ polega na zapewnieniu jak najlepszej jej jakości, w szczególności przez:

racjonalne gospodarowanie,
zachowanie wartości przyrodniczych,
zachowanie możliwości produkcyjnego wykorzystania,
ograniczanie zmian naturalnego ukształtowania,
utrzymanie jakości gleby i ziemi powyżej lub co najmniej na poziomie wymaganych standardów,
doprowadzenie jakości gleby i ziemi co najmniej do wymaganych standardów, jeżeli nie są one dotrzymane,
zachowanie wartości kulturowych, z uwzględnieniem zabytków archeologicznych;

Ochrona powierzchni ziemi polega także na zapobieganiu ruchom masowym ziemi i ich skutkom.

Standard jakości gleby i ziemi zgodnie z Art. 103 , ust.3 i 4 określa zawartość niektórych substancji w glebie albo ziemi, poniżej których żadna z funkcji pełnionych przez powierzchnię ziemi nie jest naruszona.

Funkcję pełnioną przez powierzchnię ziemi ocenia się na podstawie jej faktycznego zagospodarowania i wykorzystania gruntu, chyba że inna funkcja wynika z planu zagospodarowania przestrzennego.

W art.7a POŚ jest przekierowanie do nowej „Ustawy szkodowej”:

„do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i do szkody w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, Dz. U. Nr 75, poz. 493, stosuje się przepisy tej ustawy”.

Opracowanie : Anna Buchta – Prezes Zarządu Ekologus Sp. z o.o.

Powrót