Na jakie wymogi prawne związane ze środowiskiem przygotować się w 2026?
Rok 2026 będzie przełomowy dla firm zajmujących się przede wszystkim produkcją i obrotem opakowaniami. Nadchodzące zmiany legislacyjne, w tym nowe regulacje w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, wymuszają na przedsiębiorcach dostosowanie się do wymogów, które mogą wymagać gruntownej reorganizacji procesów produkcyjnych i logistycznych. Jakie konkretne zmiany czekają nas w 2026 roku? Jakie obowiązki pojawią się w związku z nowymi regulacjami dotyczącymi opakowań? Co muszą wiedzieć przedsiębiorcy, by nie tylko uniknąć sankcji, ale także zyskać przewagę konkurencyjną? Przyjrzyjmy się kluczowym punktom, które należy wziąć pod uwagę.
1. Nowe wymogi w zakresie opakowań
Zgodnie z nowym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym opakowań i odpadów opakowaniowych, przedsiębiorcy będą musieli dostosować swoje procesy do ściśle określonych standardów. Rozporządzenie to zmienia wcześniej obowiązujące przepisy (UE) 2019/1020 oraz dyrektywę 2019/904, a także uchyla dyrektywę 94/62/WE.
Rozporządzenie zostało opublikowane weszło w życie w lutym 2025 r., ale najważniejsze zmiany zaczną obowiązywać od 12 sierpnia 2026 r. Przedsiębiorcy mają więc jeszcze czas na przygotowanie się do pełnej implementacji nowych przepisów.
Co to oznacza? W skrócie, firmy będą zobowiązane do bardziej zrównoważonego gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Wprowadzenie nowych zasad dotyczyć będzie między innymi:
- obowiązków w zakresie recyklingu i ponownego użycia opakowań – w tym zwiększenia udziału materiałów poddanych recyklingowi w opakowaniach,
- kaucji na opakowania – wprowadzenie systemu kaucyjnego w celu zminimalizowania ilości odpadów,
- obowiązku naprawy zamiast wyrzucenia – przedsiębiorcy będą musieli zapewnić możliwość naprawy produktów zamiast ich utylizacji.
Zmiany te są częścią dążenia do realizacji celów Zielonego Ładu, który stawia na zrównoważony rozwój i minimalizację negatywnego wpływu na środowisko.
2. Wprowadzenie systemu kaucji na opakowania
System kaucji na opakowania to jeden z kluczowych wymogów w ramach regulacji PPWR. Jego celem jest zapewnienie, że opakowania, które trafiają do obiegu, zostaną odpowiednio przetworzone lub ponownie użyte. Przedsiębiorcy, którzy produkują opakowania, będą musieli wdrożyć system zbierania kaucji na opakowania jednorazowe – z tworzyw sztucznych, metali i szkła, co wiąże się z koniecznością dostosowania łańcucha dostaw oraz logistyki.
Zgodnie z zasadami producenci napojów, którzy przystąpili do systemu kaucyjnego, będą po 1 stycznia 2026 wprowadzać na rynek już tylko napoje w opakowaniach ze znakiem kaucji. Zatem przedsiębiorcy muszą przygotować się na implementację nowych technologii, które umożliwią monitorowanie obiegu opakowań i zwrotu kaucji.
Ważnym aspektem jest fakt, że w 2026 roku będziemy się po raz pierwszy rozliczać z kaucji pobranych w 2025 roku i osiągniętych poziomów selektywnej zbiórki.
3. Obowiązek zakupu certyfikatów CBAM
Z początkiem 2026 roku wchodzi w życie nowy obowiązek zakupu certyfikatów CBAM (ang. Carbon Border Adjustment Mechanism) przez importerów towarów spoza UE. Celem tego mechanizmu jest wyrównanie kosztów związanych z emisjami gazów cieplarnianych, jakie ponoszą producenci w UE objęci systemem EU ETS. Dzięki CBAM, firmy importujące towary będą zobowiązane do zakupienia odpowiednich certyfikatów, które pokryją koszty emisji związane z produkcją importowanych towarów.
Z perspektywy przedsiębiorców oznacza to konieczność monitorowania swojej działalności pod kątem wpływu na środowisko oraz dostosowywania strategii importowych. Firmy, które będą importować towary spoza UE, muszą uwzględnić te nowe wymogi w swoich kosztorysach i procedurach operacyjnych.
4. Ustandaryzowanie wymagań dla producentów
Europejski Zielony Ład zakłada wprowadzenie dalszych regulacji w zakresie ochrony środowiska, które zmienią sposób, w jaki przedsiębiorcy w całej UE podchodzą do produkcji i sprzedaży towarów. W 2026 roku wejdą w życie nowe przepisy, które będą nakładały na producentów obowiązki związane z bardziej racjonalnym i zrównoważonym korzystaniem z zasobów.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy będą musieli dostosować swoje procesy produkcyjne do nowych, bardziej restrykcyjnych norm ekologicznych, aby nie tylko spełnić wymogi prawne, ale również zyskać przewagę konkurencyjną. Przemiany te będą wymagały inwestycji w nowe technologie, innowacyjne materiały i metodologie produkcji, które zmniejszają wpływ na środowisko.
5. Dyrektywa o naprawach AGD i RTV
W ramach zmian legislacyjnych, które zaczną obowiązywać w 2026 roku, unijni konsumenci będą mieli szersze gwarancje dotyczące naprawy produktów, w tym sprzętu AGD i RTV. Celem tej dyrektywy jest wydłużenie żywotności produktów, co pozwoli na ograniczenie ilości odpadów elektronicznych oraz zmniejszenie wpływu produkcji na środowisko.
Dyrektywa, która weszła w życie 30 lipca 2024, wymaga, by wszystkie kraje członkowskie przygotowały plany krajowe dotyczące restytucji przyrody, które określą, w jaki sposób poszczególne państwa osiągną cele regulacji. Polska ma czas do lipca 2026 na wprowadzenie przepisów do polskiego porządku prawnego, co obejmie szczegółowe obowiązki dla producentów. Przedsiębiorcy zajmujący się produkcją, sprzedażą lub naprawą sprzętu AGD i RTV muszą zatem zacząć dostosowywać swoje procesy do nowych wymogów, w tym dostarczać części zamienne o żywotności 7-10 lat, ułatwić naprawy sprzętów przy użyciu standardowych narzędzi oraz informować konsumentów o możliwości naprawy i jej kosztach.
6. Rozporządzenie EUDR
Kolejnym ważnym aktem legislacyjnym, który wejdzie w życie 30 czerwca 2026 r. jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego EUDR (European Union Deforestation Regulation). Celem tej regulacji jest zapewnienie, że towary importowane i eksportowane w Unii Europejskiej nie przyczyniają się do wylesiania i degradacji lasów w trakcie produkcji.
EUDR wymaga od przedsiębiorstw udowodnienia, że produkty wprowadzane na rynek UE, takie jak soja, kawa, kakao, produkty drewniane, czy palma olejowa, nie mają związku z wylesianiem i degradacją lasów. Przedsiębiorcy będą zobowiązani do przeprowadzania szczegółowych audytów swoich łańcuchów dostaw oraz dostarczenia odpowiednich dowodów na zgodność z przepisami. Przepisy te mają na celu ograniczenie negatywnego wpływu działalności gospodarczej na ekosystemy leśne oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju.
Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule „Ostatni dzwonek – przygotuj swoją firmę na wyzwania EUDR”
7. Dyrektywa w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD)
Choć dyrektywa została pierwotnie przyjęta w 2024 roku, jej ostateczny kształt i harmonogram zostały zmienione 16 grudnia 2025 roku. Polska, podobnie jak inne kraje członkowskie, ma czas na implementację tych przepisów do lipca 2027 roku, a pierwsze firmy zaczną podlegać nowym wymogom od 2028 roku.
Najważniejsze zmiany sprzed końca roku to zmiana zakresu podmiotów, które są objęte tymi przepisami – obecnie regulacje obejmują podmioty z Unii Europejskiej, zatrudniające co najmniej 5 000 pracowników i osiągające obroty roczne przekraczające 1,5 miliarda euro netto oraz podmioty spoza UE, które osiągają roczne obroty w UE powyżej 1,5 mld euro.
Dyrektywa w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD), po gruntownej rewizji w grudniu 2025 r., stanowi kluczowy element europejskiego planu zrównoważonego rozwoju, nakładając obowiązki w zakresie ochrony środowiska i praw człowieka na największe podmioty rynkowe oraz ich partnerów biznesowych.
CSDDD nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek przeprowadzenia analizy ryzyk związanych z ich działalnością oraz działalnością ich kluczowych dostawców. Firmy te będą musiały wykazać należyte staranie w zapobieganiu negatywnym skutkom swojej działalności, stosując podejście oparte na ryzyku – skupiając się na najbardziej newralgicznych etapach łańcucha dostaw.
Dyrektywa zobowiązuje firmy do podejmowania działań naprawczych w momencie wykrycia negatywnych skutków ich operacji. Obejmuje to m.in. konieczność wdrażania działań na rzecz ochrony ekosystemów oraz podejmowania konkretnych kroków w celu poprawy warunków pracy. Dzięki grudniowym poprawkom, proces ten został jednak uproszczony, aby uniknąć nadmiernej biurokracji dla mniejszych podwykonawców, którzy współpracują z rynkowymi gigantami.
Jak przygotować się na zmiany prawne?
Przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność związaną z handlem towarami mającymi wpływ na środowisko, powinni zacząć przygotowania do tych zmian już teraz. Oto kilka kluczowych kroków, które warto podjąć:
- Dostosowanie procesów produkcyjnych – w związku z wymogami dotyczącymi naprawy produktów i ich wydłużonej żywotności, firmy powinny rozważyć zmianę sposobu produkcji oraz wdrożenie systemów naprawczych.
- Audyt łańcucha dostaw – w związku z wymogami EUDR dotyczącymi wylesiania, przedsiębiorcy powinni przeprowadzić szczegółowy audyt swoich łańcuchów dostaw, aby zapewnić, że wszystkie towary spełniają nowe normy.
- Inwestycje w zrównoważony rozwój – firmy, które zainwestują w technologie przyjazne dla środowiska oraz wprowadzą innowacyjne rozwiązania, będą mogły zyskać przewagę konkurencyjną, gdyż zrównoważony rozwój staje się kluczowym kryterium dla konsumentów i regulatorów.
- Przygotowanie do nowych regulacji – warto śledzić na bieżąco zmiany legislacyjne i przygotować się do implementacji nowych regulacji w odpowiednim czasie, aby uniknąć kar i niepotrzebnych opóźnień.
Dostosowanie się do nowych wymogów w zakresie opakowań, kaucji czy certyfikatów CBAM to nie tylko kwestia zgodności z prawem, ale także sposób na zyskanie przewagi konkurencyjnej. Firmy, które już teraz rozpoczną przygotowania do zmian, będą miały szansę na bardziej efektywne zarządzanie kosztami oraz lepsze dopasowanie do rosnących oczekiwań konsumentów w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Chcesz być na bieżąco ze wszystkimi zmianami i uzyskać interpretację przepisów od ekspertów z branży? Potrzebujesz wspracia we wdrożeniu zmian w swojej organizacji lub konsultacji z ekspertami?
Skorzystaj z indywidualnych konsultacji z ekspertami Ekologus lub zapisz się na jedno z naszych szkoleń.
Warto pamiętać, że odpowiednia wiedza i wsparcie w zakresie ekologii oraz zrównoważonego rozwoju są kluczem do sukcesu w nadchodzących zmianach legislacyjnych. Ekologus oferuje kompleksowe doradztwo i pomoc w dostosowaniu firm do nowych regulacji. Dzięki naszym usługom przedsiębiorcy mogą skutecznie wprowadzić zmiany w organizacji, zoptymalizować procesy i zyskać przewagę na rynku, który coraz bardziej stawia na ekologię.
Zapraszamy do kontaktu – wspólnie stwórzmy strategię, która pomoże Twojej firmie osiągnąć cele związane z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem.
